1. Istorijski okvir i geopolitičke prilike

Početak 18. veka na Balkanu obeležen je dubokim preoblikovanjima političkih i vojnih mapa, koja su usledila nakon burnog perioda Velikog turskog rata (1683–1699). Karlovački mir, potpisan 1699. godine u Sremskim Karlovcima, predstavljao je prekretnicu – njime je Osmansko carstvo prvi put ustupilo značajne teritorije evropskim silama, pre svega Habzburškoj monarhiji. Srem, Bačka i veliki deo Slavonije prešli su pod habzburšku upravu, što je stvorilo novu, dinamičnu granicu duž Save i Dunava. Ova granica nije bila samo politička linija razdvajanja, već i živa zona neprestanih sukoba, trvenja i nadmetanja između dve moćne imperije, gde je svaki pedalj zemlje imao ogroman strateški značaj.

U tom kontekstu, Petrovaradinska tvrđava izrasla je u ključnu tačku habzburške odbrane i ofanzive. Njena pozicija na desnoj obali Dunava, naspram Bačke ravnice, činila ju je prirodnim "Gibraltarom na Dunavu" – neosvojivim bedemom koji je kontrolisao plovni put i kopnene puteve ka unutrašnjosti Ugarske i Austrije. Tvrđava je bila simbol habzburškog vojnog prisustva i odlučnosti da se zaustavi dalje osmansko prodiranje ka zapadu. Njena izgradnja, započeta krajem 17. veka, ubrzana je pod nadzorom princa Eugena Savojskog, jednog od najvećih vojskovođa tog vremena, koji je prepoznao njen ogroman potencijal. Kompleksnost fortifikacija, planiranih po Vaubanovom sistemu, sa višestrukim nivoima odbrane, dubokim šančevima i podzemnim galerijama, svedočila je o vizionarskom pristupu vojnom inženjeringu.

Geopolitička situacija bila je napeta. Osmansko carstvo, iako oslabljeno, i dalje je posedovalo značajnu vojnu moć i težilo je reviziji Karlovačkog mira. Habzburška monarhija je, sa druge strane, jačala svoju poziciju u Srednjoj Evropi, ali je morala da balansira između zapadnoevropskih sukoba (Rata za špansko nasleđe) i istočnog fronta. Balkanski narodi, uključujući Srbe, našli su se u procepu između ove dve sile, često menjajući strane ili pokušavajući da iskoriste situaciju za ostvarivanje sopstvenih interesa. Velike seobe Srba pod Arsenijem III Čarnojevićem krajem 17. veka, a potom i pod Arsenijem IV Jovanovićem Šakabentom sredinom 18. veka, drastično su preoblikovale demografsku sliku Srema i južne Ugarske, dovodeći na ovo područje pravoslavno stanovništvo koje je predstavljalo značajan ljudski resurs i vojnu snagu za Habzburge, pogotovo u okviru Vojne krajine.